W języku polskim na literę S rozpoczynają się nazwy między innymi Stanów Zjednoczonych, Słowacji, Serbii, Senegalu, Singapuru, Sudanu i San Marino. Łącznie do powszechnie uznawanych państw na S zalicza się około 20 krajów, a po dodaniu terytoriów zależnych i bytów częściowo uznanych lista wyraźnie się wydłuża. Poniżej znajdziesz uporządkowane zestawienie wraz z kontynentami, stolicami i danymi demograficznymi.
Jak rozumieć kategorię państwa na literę S?
Na pierwszy rzut oka sprawa wydaje się prosta – bierze się kraj, którego polska nazwa zaczyna się od litery S. W praktyce pojawia się jednak kilka poziomów komplikacji. Pierwszy dotyczy języka: Szwecja i Szwajcaria w polszczyźnie startują od dwuznaku Sz, więc nie wchodzą do tej grupy, ale ich angielskie odpowiedniki już tak. Drugi to status polityczny, bo obok suwerennych państw występują terytoria zależne oraz twory częściowo uznane.
Najczęściej w szkole i w grach przyjmuje się wykaz członków ONZ jako punkt wyjścia. Według tego kryterium na literę S w języku polskim przypada 20 państw. Gdyby doliczyć Saharę Zachodnią oraz Somaliland, a także jednostki takie jak Saint-Barthélemy, Saint-Martin czy Saint-Pierre i Miquelon, zestawienie rozbudowuje się do ponad 30 pozycji.
W polskim spisie ONZ na literę S przypada 20 powszechnie uznawanych państw. Po dodaniu terytoriów zależnych i państw częściowo uznanych liczba rośnie do ponad 30.
Dodatkową komplikacją są historyczne nazwy. Suazi, dawniej funkcjonujące w polskich spisach, od 2018 roku w nomenklaturze międzynarodowej to Eswatini. Dlatego w starszych podręcznikach znajdziemy je na literę S, a w nowszych już na E. Z tego powodu każda lista jest osadzona w czasie.
Jakie państwa znajdują się na liście S?
Zestawienie opiera się na polskich nazwach krótkich i oficjalnych stolicach. Wartości ludności są szacunkowe i zaokrąglone, dlatego mogą się nieznacznie różnić od najnowszych danych narodowych urzędów statystycznych.
| Państwo | Stolica | Kontynent | Ludność |
| Saint Kitts i Nevis | Basseterre | Ameryka Północna | 47 000 |
| Saint Lucia | Castries | Ameryka Północna | 180 000 |
| Saint Vincent i Grenadyny | Kingstown | Ameryka Północna | 101 000 |
| Salwador | San Salvador | Ameryka Północna | 6 300 000 |
| Samoa | Apia | Australia i Oceania | 219 000 |
| San Marino | San Marino | Europa | 34 000 |
| Senegal | Dakar | Afryka | 18 500 000 |
| Serbia | Belgrad | Europa | 6 600 000 |
| Seszele | Victoria | Afryka | 131 000 |
| Sierra Leone | Freetown | Afryka | 8 900 000 |
| Singapur | Singapur | Azja | 6 000 000 |
| Słowacja | Bratysława | Europa | 5 400 000 |
| Słowenia | Lublana | Europa | 2 100 000 |
| Somalia | Mogadiszu | Afryka | 19 000 000 |
| Sri Lanka | Kolombo | Azja | 23 100 000 |
| Stany Zjednoczone | Waszyngton | Ameryka Północna | 345 400 000 |
| Sudan | Chartum | Afryka | 50 400 000 |
| Sudan Południowy | Dżuba | Afryka | 11 900 000 |
| Surinam | Paramaribo | Ameryka Południowa | 634 000 |
| Syria | Damaszek | Azja | 24 700 000 |
W zestawieniu widać ogromną rozpiętość. Od mikroskopijnego San Marino o powierzchni 61 km² po Stany Zjednoczone, których terytorium przekracza 9,3 mln km². Podobnie wygląda kwestia demografii – Sudan zamieszkuje ponad 50 mln osób, a terytorium zależne Saint-Pierre i Miquelon niecałe 6 tys.
Jak język wpływa na listę państw na S?
Polski alfabet traktuje dwuznaki Sz, Cz i Dz jako osobne jakości. To sprawia, że Szwecja i Szwajcaria nie są państwami na S w polskiej wersji, chociaż ich angielskie odpowiedniki Sweden i Switzerland jak najbardziej. Ten sam mechanizm przenosi do grupy S kraje, które po polsku zaczynają się od innych liter, na przykład Hiszpanię (Spain) czy Arabię Saudyjską (Saudi Arabia).
Przy tłumaczeniu na polski dochodzi jeszcze kwestia transkrypcji. Saint Kitts i Nevis pozostaje bliskie oryginałowi, natomiast Serbia i Słowacja po polsku oddają rodzime brzmienie. W efekcie liczba państw na S w anglojęzycznym spisie jest wyraźnie wyższa niż w polskim.
Przykłady przesunięć alfabetycznych
Kilka nazw zmienia swoją pozycję w zależności od języka:
- Szwecja – Sweden
- Szwajcaria – Switzerland
- Hiszpania – Spain
- Arabia Saudyjska – Saudi Arabia
- Południowa Afryka – South Africa
Dla ucznia lub gracza ma to znaczenie, gdy sięga po anglojęzyczne źródła. W polskiej wersji gry należy trzymać się jednego ustalonego spisu, inaczej dyskusja nie ma końca.
Czy Suazi nadal należy do tej grupy?
W polskich atlasach jeszcze kilka lat temu pojawiało się Suazi. Po 2018 roku w międzynarodowej terminologii przyjęto formę Eswatini i to ona dominuje w nowszych wykazach. Kraj formalnie pozostał tym samym podmiotem prawa międzynarodowego, ale alfabetycznie przeskoczył z S na E. To dobry przykład, że klasyfikacje nie są dane raz na zawsze.
Jak wykorzystać państwa na S w grze Państwa-Miasta?
W rozgrywce liczy się refleks i gotowa baza skojarzeń. Zamiast uczyć się całej tabeli, warto podzielić kraje na kontynenty. Afryka ma w tej grupie najsilniejszą reprezentację: Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalia, Sudan i Sudan Południowy. Europa to Serbia, Słowacja i Słowenia, a do tego mikroskopijne San Marino.
Azję reprezentują Singapur, Sri Lanka i Syria. Ameryka Północna wnosi trzy karaibskie wyspy z przedrostkiem Saint oraz Salwador i Stany Zjednoczone. W Ameryce Południowej znajdziemy Surinam, a w Oceanii Samoę.
Pod presją czasu pomagają proste łańcuchy: trzy Saint na Karaibach, dwa Sudany w Afryce, Serbia i Słowenia w Europie. Dzięki temu łatwiej uniknąć pomylenia nazw w trakcie rundy.
Które państwa na S biją rekordy?
Grupowanie według litery alfabetu jest sztuczne, ale pozwala dostrzec kontrasty. Stany Zjednoczone to największe państwo na S pod względem powierzchni, a San Marino najmniejsze. Różnica jest ogromna: ponad 9,3 mln km² wobec 61 km².
Największe i najmniejsze państwo na S
W tej samej grupie mieszczą się globalne mocarstwo i jedna z najstarszych republik świata. San Marino zostało założone w 301 roku i jest uznawane za najstarszą istniejącą republikę. Stany Zjednoczone rozciągają się od Hawajów w Oceanii po Alaskę na północnym zachodzie Ameryki Północnej.
Pod względem liczby ludności różnica również należy do tych dwóch państw. W Stanach Zjednoczonych mieszka około 345 mln osób, a San Marino zamieszkuje jedynie około 34 tys. Widać więc, że litera S nie ma żadnego wpływu na rozmiar ani potencjał demograficzny.
Rekordy gospodarcze i geograficzne
Szwajcaria nie pojawia się jako państwo na S w polskim alfabecie, ale jej angielska nazwa Switzerland sprawia, że bywa przywoływana w międzynarodowych porównaniach. To samo dotyczy Szwecji. W rekordach polskiej grupy na S najbogatszym powszechnie uznawanym państwem pozostaje Singapur, który mimo powierzchni poniżej 700 km² osiąga bardzo wysoki poziom zamożności.
Najdłuższa rzeka w państwie na S to Nil, przepływający przez Sudan. Najwyższy szczyt to Denali na Alasce, wznoszący się na 6194 m n.p.m. Tę górę wcześniej nazywano McKinley i jest ona najwyższym punktem Ameryki Północnej.
Sudan Południowy to z kolei najmłodsze uznawane państwo na S. Ogłosiło niepodległość w 2011 roku i od tego czasu jest stałym elementem list w grze Państwa-Miasta.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile państw w polskiej wersji zaczyna się na literę S?
W spisie opartym o członków ONZ jest około 20 państw rozpoczynających się w polskich nazwach na S. Po doliczeniu terytoriów zależnych i państw częściowo uznanych liczba przekracza 30.
Dlaczego Szwecja i Szwajcaria często nie zaliczane są do państw na S w polskim alfabecie?
W polszczyźnie nazwy zaczynają się od dwuznaku Sz, który jest traktowany odrębnie od litery S. W angielskich wersjach (Sweden, Switzerland) te kraje natomiast trafiają do grupy na S.
Które państwo na S ma największą powierzchnię, a które najmniejszą?
Największe jest Stany Zjednoczone z terytorium przekraczającym 9,3 mln km². Najmniejsze to San Marino, mające zaledwie 61 km².
Które państwo na S ma największą i najmniejszą liczbę ludności?
Najludniejsze są Stany Zjednoczone z około 345 mln mieszkańców. Najmniej ludzi mieszka w San Marino — około 34 tysiące.
Jakie „Saint” występują w zestawieniu państw na S?
W tabeli pojawiają się trzy karaibskie państwa z przedrostkiem Saint: Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia oraz Saint Vincent i Grenadyny. Wszystkie znajdują się w Ameryce Północnej.
Które państwo na S jest najmłodszym uznanym krajem?
Najmłodszym spośród wymienionych jest Sudan Południowy, który ogłosił niepodległość w 2011 roku. Od tego czasu figuruje w listach państw.
Jakie kontynenty reprezentowane są przez kraje na literę S?
Państwa na S występują praktycznie na wszystkich kontynentach: Europa, Afryka, Azja, Ameryka Północna, Ameryka Południowa i Oceania. Najwięcej przedstawicieli ma Afryka.
Czy zmiana nazwy kraju może przesunąć go poza listę na S?
Tak — przykład to Suazi, które od 2018 roku oficjalnie nazywa się Eswatini i w alfabetycznym spisie przeszło z S na E. Takie zmiany powodują, że zestawienia zależą od czasu.